Алмас қылыш (Есенберлин)/Эпилог

🤖

Бұл мазмұндама жасанды интеллект көмегімен дайындалған. Оны редактор әлі тексерген жоқ. Мәтінде қателер болуы мүмкін.

🗡️

Ілияс Есенберлин

Алмас қылыш. Эпилог

Түркістан үшін сексен жылдық күрес пен Хақназар ханның жеңісі

1971

Кітаптың қысқаша мазмұны
«Алмас қылыш» циклінен

Түпнұсқа 1 минутта оқылады

Микромазмұн

Хақназар хан тұсында Түркістан өлкесі қайтарылды. Қасым хан қалың әскерді алмас қылышқа теңеді, ал Оңай батыр оның қалай қолданылатынын ойлады. Жау келгенде хан жорықтың нәтижесіне алаңдады.

Оқиға желісі

Қазақ хандары Түркістан өлкесі үшін сексен жылдай соғысты. Ұзақ күрестен кейін Хақназар хан тұсында қазақтар ол жерлерді толық қайтарып алды.

Хақназар хан астананы Яссыға көшірді. Кейін бұл қала Түркістан деп аталды.

Оның билігі кезінде үш жүз жылдан астам уақыт бойы жалғасқан қазақ халқының Үш жүзге бөлінуі аяқталды.

Қасым хан баласы Хақназарды көргенде өзінің алғашқы жорыққа аттанғанын есіне алды. Ол ішінен баласына бақыт тіледі.

Қазақ халқының ұзақ тарихында ауыр сынақтар көп болды. Халық сол қиындықтардан аман өтіп, жойылып кетпеді.

Қасым хан әскерінен көз алмай тұрды. Ол осыншама жауынгер ұл өсірген халқына риза болды.

Хан қасындағы Оңай батырға қалың әскерді көрсетіп, қазақ елін алмас қылышқа теңеді. Оның назарын сарбаздардың айбынды күшіне аударды.

Оңай батыр қылыштың күші оны кім ұстайтынына байланысты екенін айтты. Ол сол қарудың қандай арман үшін жауға жұмсалатынын маңызды санады.

Қасым хан батырдың сөзіне келісті. Ол қыран құсты да бабын тапқанда ғана аңға салуға болатынын айтты.

Содан соң хан күншығыс пен оңтүстікке қарай аттанып бара жатқан қалың қолға қобалжи қарады.

Ел шетіне жау келген еді. Қасым хан қазақ елін бейнелеген алмас қылыштың тағы да қынабынан суырылғанын айтты.

Хан бұл аттаныстың немен аяқталатынын білмей, оның нәтижесіне алаңдады.

Кейіпкерлер

🤴🏽

Қасым хан — ересек ер адам, Хақназардың әкесі, әскерін мақтан тұтқан әрі жорықтың нәтижесіне алаңдаған қазақ ханы; сырт келбеті сипатталмайды.

🛡️

Оңай батыр — ересек ер адам, Қасым ханмен сөйлескен батыр, әскер күшінің қандай мақсатқа жұмсалатынын ойлаған; сырт келбеті сипатталмайды.

👑

Хақназар хан — ересек ер адам, Қасым ханның баласы, Түркістан өлкесін қайтарып алып, астананы Яссыға көшірген қазақ билеушісі; сырт келбеті сипатталмайды.

Дәйексөздер

Қазақ хандары Түркістан өлкесі үшін сексен жылдай соғысты. Ақырында, осы

Хақназар хан болған кезінде ғана тегіс өз жерін өзіне қайтарып алды. Хан

астанасын Яссыға көшірді.

Иә, Сар даласында, сонау ұзақ тарихында қазақ халқы не көрмеді. Суға

да батты, отқа да жанды, бірақ тірі қалды, құрып кетпеді. Осының бәріне айғақ

халықтың ерлігі, тағдыры үшін күреседі.

— Мына сұрапыл күшке қарап тұрып бір ойға келдім, — деді ол қайтадан

жақында ғана майсары болған Оңай батырға, — қазақ елі нағыз бір алмас қылыш

қой, қарашы, алмас қылыштан айни ма?

— Кәп осы алмас қылыш кімнің қолында болады, сонда ғой, — деді Оңай

батыр ханға сәл бұрылып, — кім оны қалай ұстайды, қандай арман үшін жауына

салады.

— сөйтті де ол қалың қол аттанып бара жатқан күншығыс пен оңтүстікке

қобалжи қарады. — Ел шетіне жау келді, алмас қылыш тағы қынабынан

суырылды... Арты немен тынбақ?

Мазмұндамаға негіз болған мәтін — романның сканы (Шығыс Қазақстан облыстық А. С. Пушкин атындағы кітапхана).